ΑΡΘΡΟ Γ. ΣΓΟΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ

ΑΡΘΡΟ Γ. ΣΓΟΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ

Ελάχιστα τα βήματα μετά τη μεταρρύθμιση του “Καλλικράτη”

Έχουν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια από την τελευταία πραγματικά μεγάλη μεταρρύθμιση για την αυτοδιοίκηση με τον περιβόητο ν. 3852/2010 γνωστό και ως νόμο του Καλλικράτη και αν υπάρχει κάτι που οφείλει η τοπική αυτοδιοίκηση να κάνει, πρώτα απέναντι στους πολίτες στους οποίους λογοδοτεί και έπειτα απέναντι στον εαυτό της ως αυτοκριτική, είναι να δει τι στόχους είχε θέσει με την θεσμική μεταρρύθμιση, τι πέτυχε σε σχέση με όσα συμβαίνουν και στην Ευρώπη, που απέτυχε και γιατί.

Οι απαντήσεις θα μας δώσουν αυτόματα το νέο πλαίσιο των αλλαγών και μεταρρυθμίσεων που χρειάζονται δήμοι και περιφέρειες για να μπορούν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις και τα στοιχήματα της σύγχρονης τοπικής αυτοδιοίκησης που σήμερα είναι και μεγάλα και δύσκολο να απαντηθούν.

Πρώτος στόχος της τοπικής αυτοδιοίκησης με τον Καλλικράτη ήταν να δημιουργηθεί ένα κράτος με σωστά κατανεμημένους ρόλους, με επίλυση των προβλημάτων στο σωστό επίπεδο διοίκησης, με λιγότερη γραφειοκρατία και περισσότερες προϋποθέσεις για ανάπτυξη. Ο στόχος έμεινε γράμμα κενό αφού τελικά ο υδροκεφαλισμός επικράτησε κατά κράτος. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις που θα έφερναν καίριες αρμοδιότητες στην τοπική αυτοδιοίκηση ακυρώθηκαν, ο γόρδιος δεσμός της γραφειοκρατίας έγινε ακόμη πιο σφιχτός.

Δεύτερος στόχος για την τοπική αυτοδιοίκηση ήταν να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και οντότητα σε σχέση με την κεντρική διοίκηση. Να αποκτήσει πιο πολλούς πόρους και τη δυνατότητα να κανονίζει τα του οίκου της (φορολογική ανεξαρτησία και κανονιστική ικανότητα). Και αυτός ο στόχος έμεινε στα ρηχά αφού η οικονομική κρίση τσεκούρεψε κάθε πιθανότητα αύξησης των πόρων και η δίψα για εξουσία στην κεντρική πολιτική σκηνή έκοψε κάθε κουβέντα για αποκέντρωση εξουσιών, ενώ κάθε προσπάθεια για αλλαγές μέσω συνταγματικής αναθεώρησης απέτυχαν λόγω έλλειψης πολιτικής συναίνεσης.

Τρίτος στόχος για την τοπική αυτοδιοίκηση ήταν να απαγκιστρωθεί από την κομματική εξάρτηση, ώστε οι πολίτες να επιλέγουν τους άριστους και όχι τους αρεστούς των κομμάτων. Και αυτός ο στόχος δεν είχε και ιδιαίτερη τύχη αφού πολύ γρήγορα τα κόμματα αποφάσισαν ότι τα εφήμερα πολιτικά οφέλη ήταν σημαντικότερα έναντι οποιασδήποτε άλλης επιλογής. Έτσι μέσα σε δέκα χρόνια άλλαξαν τρεις φορές τον εκλογικό νόμο για την τοπική αυτοδιοίκηση, άλλαξαν δύο φορές τη θητεία των αιρετών, άλλαζαν διαρκώς την ημερομηνία των εκλογών βάζοντας πότε την πρώτη Κυριακή μαζί με τις ευρωεκλογές και πότε τη δεύτερη, ανάλογα με το τι τους συνέφερε, έκαναν χαριστικές ρυθμίσεις σε αποτυχημένους τοπικούς άρχοντες επιτρέποντας στον Μαυρογυαλουρισμό να ανθίσει.

Γενικά έκαναν ό,τι μπορούσαν για να πείσουν τους πολίτες ότι οι εκλογές στην τοπική αυτοδιοίκηση δεν είναι τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο από προέκταση των εθνικών εκλογών. Και στις μεγάλες περιφέρειες και δήμους της χώρας, εκεί που το πολιτικό διακύβευμα είναι ισχυρότερο το πέτυχαν.

Αποκορύφωμα της ιδιοτέλειας και του μικροκομματισμού ήταν η καθιέρωση της απλής αναλογικής στους δήμους και στις περιφέρειες στις πρόσφατες εκλογές από τον ΣΥΡΙΖΑ, με αυτουργό τον τότε Υπουργό Εσωτερικών Παναγιώτη Σκουρλέτη και ο τρόπος που προσπάθησε να αποκαθηλώσει η ΝΔ την απλή αναλογική ώστε να υπάρχει κυβερνησιμότητα.  Τα τερατουργήματα που δημιούργησαν τελικά πριμοδότησαν την ωμή συναλλαγή των ψήφων με τους τίτλους και τα έμμισθα αξιώματα, τρανά παραδείγματα της οποίας βιώνουμε από τις πρώτες μέρες της θητείας στην Περιφέρεια Αττικής.

Όλα τα παραπάνω φανερώνουν αν μη τι άλλο ότι η τοπική αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα από την μεταρρύθμιση του Καλλικράτη και μετά έκανε ελάχιστα βήματα προς τα εμπρός. Η αρχική νομοθετική πρωτοβουλία με τα όποια λάθη και τις παραλείψεις της δεν βρήκε την ανάλογη συνέχεια, με αποτέλεσμα ο αρχικός νόμος αντί να σηματοδοτήσει την απαρχή βελτιώσεων και θεσμικών αλλαγών, να αποτελέσει την αρχή του τέλους της μεταρρύθμισης.

Το αποτέλεσμα είναι δέκα χρόνια, δύο μνημόνια και μία προσφυγική κρίση μετά – κρίση που από ό,τι φαίνεται ήρθε για να μείνει για καιρό – η τοπική αυτοδιοίκηση να καλείται να δώσει λύσεις με λάθος εργαλεία και λιγοστά εφόδια. Ένα νέο όραμα,  που θα περιλαμβάνει τον δημοκρατικό μετασχηματισμό του κράτους συνολικά και θα δώσει πνοή στην τοπική δημοκρατία είναι σήμερα περισσότερο απαραίτητο παρά ποτέ. Είναι ένα βήμα ενός μεγάλου ταξιδιού και οφείλουμε όλοι να κοιτάξουμε στην ίδια κατεύθυνση.

Γιάννης Σγουρός

Επικεφαλής της Περιφερειακής Παράταξης
«Ανεξάρτητη Αυτοδιοίκηση Αττικής»
1ος Περιφερειάρχης Αττικής (2011-2014)
Επίτιμος Πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας
Μέλος της Επιτροπής των Περιφερειών (2003-2019)

Μοιραστείτε το !